Ο ρόλος του αθλητισμού στην Πρόληψη

Η Φυσική αγωγή είναι σύνθετη και σημαντική δραστηριότητα που όταν  εφαρμόζεται σωστά, καλλιεργεί και τις αρετές του σώματος (υγεία, βελτίωση βιολογικής υποδομής) αλλά και τις ψυχικές που είναι ουσιαστικά κοινωνικές (άμιλλα, ανιδιοτέλεια, ομαδικότητα, συνεργασία), συμβάλλοντας στην διαμόρφωση της προσωπικότητας του ανθρώπου.

Στις μέρες μας, η αξία της Φυσικής αγωγής και του αθλητισμού αναγνωρίζονται και υπενθυμίζονται σταθερά και διαρκώς ως ενιαίο πολύτιμο κοινωνικό αγαθό, στο οποίο πρέπει να έχουν όλοι πρόσβαση, με καταλυτικό ρόλο στην, ανάμεσα σε άλλα, κοινωνική ένταξη και την προαγωγή της δημόσιας υγείας αφού συμβάλει  στη διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων και επομένως στη δημιουργία μιας υγιούς κοινωνίας.

Οι  παραπάνω αρχές είναι ανάγκη να μεταλαμπαδεύονται σε κάθε άνθρωπο από τη νεαρή του ηλικία και να τον συνοδεύουν σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Ο αθλητισμός αντανακλά το σύστημα αξιών τη κοινωνίας. Εάν οι αξίες και τα κοινωνικά πρότυπα βασίζονται στις αρχές του ανταγωνισμού, του ωφελιμισμού, του εύκολου πλουτισμού, και του υποκειμενισμού, τότε και ο αθλητισμός θα αναπαράγει αυτά τα αξιακά πρότυπα, με αρκετές και σοβαρές παρεκκλίσεις….

Η κατάσταση σήμερα

1.      Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια - στα πλαίσια των αλλαγών και των μεταρρυθμίσεων στην Παιδεία - έχει μειωθεί πολύ ο ελεύθερος χρόνος των μαθητών, επομένως και η δυνατότητα να ασχοληθούν με τον Αθλητισμό.

2.      Η σωματική άσκηση - μέσω του μαθήματος της Γυμναστικής σαν μέρος του σχολικού προγράμματος - έχει υποβαθμιστεί. Τα σχολεία δεν έχουν σύγχρονα μέσα και υποδομές, οι ώρες από το ημερήσιο πρόγραμμα έχουν μειωθεί στο Λύκειο.

3.      Τα περισσότερα νηπιαγωγεία σήμερα είναι παιδοφυλακτήρια και η έλλειψη ελεύθερων χώρων κάνει το παιχνίδι, που είναι το βασικό μέσο για τα πρώτα βήματα της κινητικής μάθησης, αδύνατο.

4.      Αυξήθηκαν τα προβλήματα στην κίνηση και τη στάση του σώματος, η παχυσαρκία και το έντονο στρες στις μικρές ηλικίες.

5.      Οι προβλεπόμενες επιχορηγήσεις των σωματείων από τον κρατικό προϋπολογισμό είναι πενιχρές ως και μηδενικές. Με αποτέλεσμα τα σωματεία να επιβαρύνουν οικονομικά τη λαϊκή οικογένεια, για ν' αντεπεξέλθουν στα λειτουργικά τους έξοδα.

6.      Οι αθλητικές υποδομές είναι αναντίστοιχες με τις ανάγκες της νεολαίας ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα που συγκεντρώνεται ο πληθυσμός

7.      Η ανίχνευση και η καλλιέργεια του ταλέντου και της κλίσης σε ένα άθλημα, ενώ διαπιστώνεται στο σχολείο, δεν είναι εύκολο να καλλιεργηθεί και να αξιοποιηθεί ακόμα παραπέρα, κάτω από το βεβαρημένο καθημερινό πρόγραμμα του μαθητή. Αλλά και όταν επιτυγχάνεται αυτό παρουσιάζονται στρεβλώσεις. Δεν είναι - από παιδαγωγικής άποψης - σωστό να αφιερώνουν κάποιοι μαθητές όλο τον ελεύθερό τους χρόνο, καθ' όλη τη διάρκεια της σχολικής ζωής, στην προετοιμασία τους και τους αγώνες με όλα τα «μέσα» (μαθητικό ντόπινγκ).

Εμπορευματοποιημένος Αθλητισμός

Η αγοραία λογική που έχουν επιβάλει και οι μέχρι τώρα κυβερνήσεις και η ΕΕ σε αγαστή συνεργασία με τους επιχειρηματίες, έχει αποβάλει όλα τα ιδεώδη και ευγενή χαρακτηριστικά του (κάθε) αθλήματος.

Ο συναγωνισμός και η άμιλλα έχουν αντικατασταθεί από τον ανταγωνισμό και τη - με κάθε τρόπο και μέσο - επιδίωξη της νίκης, που επιφέρει πολυποίκιλα οφέλη... Αυτό που σήμερα παρουσιάζεται σαν αθλητικό οικοδόμημα σε ένα μεγάλο του μέρος δεν έχει σχέση ούτε με τη φύση ούτε με την ουσία του αθλητισμού, αλλά με την εξυπηρέτηση πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων.
Πρόκειται για οργανωμένη διάλυση του ερασιτεχνικού, ακόμη και του σχολικού αθλητισμού και χρησιμοποίησής του σαν δεξαμενής τροφοδοσίας πρώτων υλών στην αθλητική βιομηχανία και τον εμπορευματοποιημένο πρωταθλητισμό. Λαός και νεολαία αντιμετωπίζονται σαν θεατές - πελάτες των αθλητικών θεαμάτων που οργανώνουν οι Ομοσπονδίες - επιχειρήσεις. Τα ευχολόγια για τις αξίες που καλλιεργεί ο αθλητισμός, την καταπολέμηση του ντόπινγκ κλπ., ηχούν μόνο σαν κοροϊδία, όταν την άμιλλα την αντικαθιστά ο άγριος ανταγωνισμός.

Πρόληψη

Οι ενέργειες που χρειάζονται προκειμένου να αποφευχθεί η τοξικοεξάρτηση, μπορούν να χαρακτηριστούν,

έγκαιρες ώστε:

 

  • να ενημερώνουν 
  • να προλαμβάνουν τα προβλήματα στη ρίζα τους να συμβουλεύουν
  • να διαπαιδαγωγούν τους νέους από την αρχή της κοινωνικής τους ζωής (δηλαδή από το νηπιαγωγείο!)

και αναγκαίες δηλαδή

  • να καθορίζονται από το ίδιο το πρόβλημα  (εξάπλωση- αιτίες)
  • να αφορούν όλους τους φορείς (παιδείας σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες- την οικογένεια- τα αθλητικά – πολιτιστικά σωματεία)

Η πρόληψη για την οποία έχουμε ανάγκη και πρέπει να αγωνιστούμε πρέπει να έχει τριπλό στόχο:

1.      Το περιβάλλον του νέου δηλ. τη μόρφωσή του, την ψυχαγωγία του, την βελτίωση των όρων ζωής του, την εξασφαλισμένη εργασία του, την υγεία του.

2.      Την ισχυροποίηση του χαρακτήρα του (να τοποθετηθεί ΑΠΕΝΑΝΤΙ και ενάντια σε κάθε λογής υποκατάστατα, ΑΠΕΝΑΝΤΙ στην υποταγή, να συμβάλλει στην διαπαιδαγώγησή του στις ΑΞΙΕΣ της διεκδικητικής & αγωνιστικής στάσης ζωής, της συλλογικότητας και της δημιουργίας.

3.      Στην ίδια την ουσία, διότι δεν αρκούν όλα τα παραπάνω –περιβάλλον, χαρακτήρας- όταν η ουσία υπάρχει δίπλα στον καθένα, γι  αυτό σταθερή στάση ενάντια σε ΟΛΑ τα ναρκωτικά.

Αντικειμενικά λοιπόν: Το αίτημα για μια τέτοια πρόληψη δένεται με πολλά αιτήματα που αφορούν την παιδεία, την εργασία, την διαχείριση του ελεύθερου χρόνου, τον αθλητισμό, την ψυχαγωγία και το πολιτισμό.

Οι προτάσεις που έχουν να κάνουν με την ευρύτερη έννοια της πρόληψης
μπορούν να συνοψισθούν στα εξής:

  • Χορήγηση δωρεάν από το κράτος όλων των προϋποθέσεων για τη Φυσική Αγωγή και τον Αθλητισμό της νεολαίας. - Υλικοτεχνική υποδομή, επιστημονική στήριξη, επαρκής χρηματοδότηση και διαμόρφωση του αντίστοιχου νομικού πλαισίου, που να κατοχυρώνει το δικαίωμα στη Φυσική Αγωγή και τον Αθλητισμό σε κάθε τους έκφραση.
  • Διαμόρφωση ενιαίου συστήματος Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού στην εκπαίδευση, βασισμένου σε επιστημονικές έρευνες για τις πραγματικές  ανάγκες ανάπτυξης των νέων.
  • Οργανωμένη Προσχολική Αγωγή, με βάση το αθλητικό παιχνίδι.
  • Ανάλογη διαμόρφωση των παιδικών χαρών και των παιδότοπων, καθώς και διορισμός των απαιτούμενων καθηγητών Φυσικής Αγωγής.
  • Στην Α΄βάθμια και Β΄βαθμια εκπαίδευση, στα Πανεπιστήμια: Διορισμός καθηγητών Φυσικής Αγωγής, διαμόρφωση χώρων, αιθουσών γυμναστικής, προαύλιων χώρων, διάθεση εποπτικού υλικού, καθώς και θεσμοθέτηση αθλητικών εκδηλώσεων σε τακτά διαστήματα.
  • Οργάνωση ειδικών προγραμμάτων για παιδιά με σωματικά προβλήματα και προβλήματα υγείας σε χώρους κατάλληλους.
  • Ανάπτυξη της άθλησης κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής θητείας, με καθηγητές Σωματικής Αγωγής και τα απαιτούμενα μέσα.
  • Το αθλητικό σωματείο, με γενικότερο κοινωνικό ρόλο, να είναι η βάση του Αθλητισμού.
  • Να καταργηθεί ο επαγγελματικός αθλητισμός, που βασίζεται στους επιχειρηματίες και χορηγούς και έχει μεταβληθεί σε επιχείρηση.
  • Να καταργηθούν οι Αθλητικές Ανώνυμες Εταιρείες.
  • Η βάση του Αθλητισμού είναι το σχολείο και η γειτονιά, και σ' αυτήν τη βάση αναπτύσσεται ο αθλητισμός υψηλών επιδόσεων που να στηρίζεται από το κράτος.
  • Αθλητισμός χρηματοδοτούμενος από τον κρατικό προϋπολογισμό και όχι από τον ΤΖΟΓΟ του Ελληνικού λαού….

Θα μπορούμε να μιλάμε για αθλητισμό που συνεισφέρει τα μέγιστα στην ΠΡΟΛΗΨΗ όταν θα κτίσουμε:

  • αθλητισμό που θα έχει επίκεντρο τον άνθρωπο
  • αθλητισμό ΜΑΖΙΚΟ
  • αθλητισμό των πολλών αθλουμένων και όχι των πολλών καθουμένων – θεατών…

Ο Μπρεχτ λέει ότι θέλει πολύ θάρρος να ομολογήσουμε ότι κάτι, παρά το ότι ήταν σωστό, χάθηκε γιατί ήταν αδύναμο.

Εδώ είναι η παρέμβαση η δική μας. Θέλουμε αυτό το "κάτι" να αποκτήσει δύναμη. Να αποκτήσει το αντιναρκωτικό κίνημα κριτήρια, να καταλαβαίνει ο εργαζόμενος ότι εκτός από το μεροκάματο και την προάσπιση των κεκτημένων … έχει να υπερασπίσει και την ποιότητα της ζωής του συμβάλλοντας τα μέγιστα στην πρωτογενή πρόληψη!

Νίκος Πέρος,

πρόεδρος του παραρτήματος Κέρκυρας του Ε.ΣΥ.Ν.

(Περίληψη της εισήγησης στην Ημερίδα της Θεσσαλονίκης)